Debaty sejmowex908 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie warunków pracy osób niepełnosprawnych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na przesłaną przez Pana Marszałka przy piśmie z dnia 28 lipca 2005 r., znak SPS-0202-10511/05, interpelację z dnia 18 lipca 2005 r. Pana Alfreda Owoca, Posła na Sejm RP, w sprawie warunków pracy osób niepełnosprawnych uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    Zaznaczyć należy, że sprawozdania Głównego Inspektora Pracy z działań Państwowej Inspekcji Pracy z roku 2004 r. (umieszczone na stronie www.pip.gov.pl) dotyczące m.in. warunków pracy osób niepełnosprawnych wskazują na pewne negatywne zjawiska w tym zakresie i z całą pewnością trzeba podejmować dalsze działania w celu ich zmniejszania oraz eliminowania.    Niemniej jednak interesującej informacji dostarcza porównanie wyników kontroli PIP odnośnie warunków pracy osób niepełnosprawnych z wynikami kontroli odnoszącej się do warunków pracy pracowników w ogóle. Z porównania takiego wynika, że pracodawcy prowadzący zakłady pracy chronionej i zakłady aktywności zawodowej w znacznie mniejszym stopniu naruszają przepisy o warunkach pracy niż inni pracodawcy. Oznacza to, że sytuacja pracowników niepełnosprawnych w zakresie warunków ich pracy jest relatywnie lepsza niż innych pracowników (pomimo występowania niestety ujemnych zjawisk).    Dla przykładu można zanalizować wskaźnik czasu pracy ponad dopuszczalny limit. Ze Sprawozdania Głównego Inspektora Pracy z działalności Państwowej Inspekcji Pracy wynika, że w 2004 r. np. w handlu detalicznym blisko 34% kontrolowanych pracodawców zatrudniało pracowników w czasie przekraczającym obowiązujący ich dobowy oraz średniotygodniowy wymiar czasu pracy - dla porównania, w przypadku pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne pracę ponad dopuszczalny limit stwierdzono w 6% zakładów pracy chronionej i w ogóle nie wykryto takiej nieprawidłowości w zakładach aktywności zawodowej (0%).    Należy również wskazać, że pozostałe wskaźniki dotyczące warunków pracy uległy znacznej poprawie w stosunku do lat poprzednich - proszę porównać poziomy stwierdzonych nieprawidłowości w zakładach pracy chronionej wyrażone w procentach:    - użytkowanie budynków i pomieszczeń pracy 41% w 2003 r. - 26% w 2004 r.,    - eksploatacji instalacji i urządzeń energetycznych 30% w 2003 r. - 22% w 2004 r.,    - szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy 38% w 2003 r. - 29% w 2004 r.    Powyższe wyniki jednoznacznie wskazują, że osiągnięto pewną poprawę warunków pracy osób niepełnosprawnych (oraz że należy pracować nad dalszym ich polepszaniem).    Ministerstwo ze swojej strony bardzo blisko współpracuje z Państwową Inspekcją Pracy w zakresie wypracowania metod i tematów kontroli, które skuteczniej zapewnią przestrzeganie zasad dotyczących warunków pracy, w tym bezpieczeństwa i higieny pracy, przez pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne. W roku bieżącym Państwowa Inspekcja Pracy zwróciła się do Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych w Ministerstwie Polityki Społecznej o opracowanie (na podstawie posiadanych przez Biuro danych) tematów kontroli. Obejmują one szereg tematyk wyodrębnionych na bazie najczęściej występujących problemów, o których informacje pozyskuje Biuro w swojej bieżącej pracy.    Chcę zwrócić uwagę, że w ocenie inspektorów PIP istotną przyczyną nieprawidłowości było lekceważenie przepisów (i towarzyszące mu przekonanie, że trudna sytuacja na rynku pracy jest gwarancją niezgłaszania roszczeń przez pracowników obawiających się utraty zatrudnienia), a także nieznajomość przepisów.    W stosunku do pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne odnosi się to w o wiele mniejszym stopniu - albowiem w pewnych okolicznościach nieprzestrzeganie przepisów dotyczących zatrudniania osób niepełnosprawnych prowadzi do wstrzymania lub odmowy wypłaty dofinansowań do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych (co stanowi niezwykle ciężką sankcję finansową dla pracodawców), a nawet do utraty statusu zakładu pracy chronionej.    W ocenie Ministerstwa pracodawcy prowadzący zakłady pracy chronionej z reguły znają lepiej przepisy niż ogół pracodawców (wymaga tego choćby zdobycie i utrzymanie statusu) oraz lepiej niż inni pracodawcy wywiązują się z obowiązków zapewnienia odpowiednich warunków pracy (co również wiąże się z zaostrzonym rygorem posiadania statusu pracy chronionej lub zakładu aktywności zawodowej i co zostało potwierdzone w sprawozdaniu Państwowej Inspekcji Pracy).    Niemniej jednak chcę zaznaczyć, że trwają prace nad wprowadzeniem regulacji umożliwiających Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeprowadzanie bardziej wnikliwych kontroli dotyczących spełniania warunków pozyskiwania pomocy publicznej ze środków Funduszu - a więc również wywiązywania się przez pracodawców z obowiązku zapewniania odpowiednich warunków pracy zatrudnionym osobom niepełnosprawnym.    Niezależnie od powyższego należy jednak pamiętać, że Ministerstwo Polityki Społecznej nie jest powołane do nadzoru prawa pracy - właściwa w tym zakresie jest Państwowa Inspekcja Pracy, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o organizacji i zadaniach Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jednolity z 2001 r. Nr 123, poz. 1362 ze zm.), który stanowi, iż ˝Tworzy się Państwową Inspekcję Pracy jako organ powołany do nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.˝ Podejmowanie zatem działań w zakresie takiego nadzoru bez udziału Państwowej Inspekcji Pracy stanowiłoby naruszenie przepisów o właściwości, zaś organy administracji państwowej mogą działać wyłącznie w granicach i na podstawie przepisów prawa.    Pragnę zapewnić, że wszelkie informacje docierające do Ministerstwa, mogące łączyć się z naruszaniem przepisów prawa pracy, są natychmiast przekazywane właśnie do Państwowej Inspekcji Pracy.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Leszek Stanisław Zieliński    Warszawa, dnia 19 sierpnia 2005 r.