Debaty sejmowex908 Kadencja

Interpelacja w sprawie funkcjonowania urzędów stanu cywilnego

   Od 1 stycznia 2001 r. obowiązuje nowe rozporządzenie ministra finansów z 5 grudnia 2000 r. w sprawie sposobu pobierania, zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej oraz sposobów prowadzenia rejestrów tej opłaty (DzU nr 110, poz. 1176). To nowe rozporządzenie niczym w istotnych dla USC sprawach nie różni się od dotychczas obowiązującego zarządzenia ministra finansów z 21 lipca 1989 r. (MP nr 25). Natomiast w interpretacji tego zarządzenia zaszła duża zmiana. Dotychczasowa praktyka postępowania, zgodnie z przepisami, wyglądała następująco: osoba zgłaszająca się do Urzędu Stanu Cywilnego po odpis aktu stanu cywilnego okazywała się dowodem tożsamości, po ustaleniu, iż zgodnie z prawem zgłaszającej się osobie można wydać żądany dokument, wnosiła opłatę skarbową skasowaną przez pracownika USC na odpisie aktu stanu cywilnego. Podobnie osobie zwracającej się do USC na piśmie o wydanie odpisu aktu stanu cywilnego przekazywany on był za pośrednictwem USC właściwego dla miejsca zamieszkania, po skasowaniu znaczków skarbowych na odpisie. Interesanci byli sprawnie i szybko załatwiani bez zbędnej biurokracji i kosztów. Z informacji, jakie posiadam, wynika, że na szkoleniach pracowników USC przedstawia się następującą interpretację nowego rozporządzenia: Interesant przychodzący do USC po odpis aktu stanu cywilnego musi wnieść podanie o jego wydanie, opłacić opłatę skarbową w wysokości 5 zł. Opłatę skarbową za odpis aktu skrócony 15 zł, a za odpis pełny 25 zł, urzędnik kasuje na podaniu, a na dokumencie wydanym petentowi stawia pieczątkę, że pobrano opłatę skarbową. Nawet gdy odpis aktu, a tym samym i podanie są zwolnione z opłaty lub nie podlegają opłacie skarbowej, podanie trzeba pobrać i zamieścić na nim adnotację o podstawie prawnej zwolnienia z opłaty. W przypadku gdy petent zwraca się do USC na piśmie o przesłanie odpisu aktu, należy go wezwać do wniesienia opłaty skarbowej 5 zł za podanie i 15 za odpis. Dopiero po otrzymaniu tych znaczków skarbowych odpis wysyłany jest do najbliższego USC, gdzie dokument może odebrać. Wszystkie podania należy archiwizować przez 5 lat.    Wyżej przytoczona interpretacja rozporządzenia ministra finansów stanowi swoiste kuriozum, koszty papieru, drukowania podań oraz ich przechowywania, a także koszty dodatkowej korespondencji z petentami są wielokrotnie wyższe niż zysk w wysokości 5 zł od podania, tym bardziej że znaczna część odpisów, a tym samym opłaty za podanie, jest zwolniona z pobrania opłaty skarbowej (art. 2 ustawy o opłacie skarbowej i załącznik do ustawy). Efektem takiej praktyki będzie znaczne zwiększenie kosztów pracy urzędów stanu cywilnego, wydłuży się też czas załatwiania petentów oraz wzrośnie niezadowolenie petentów.    Zdaję sobie sprawę, iż głównym celem ministra finansów było zwiększenie przychodów skarbu państwa. Wobec drastycznego zubożenia naszego społeczeństwa w ostatnim czasie zwiększanie kolejnych opłat uważam za godne potępienia. Z krytyką również spotyka się sposób ściągania dodatkowych, wyższych opłat skarbowych. Zwykłe podwyższenie opłat skarbowych odpowiednio do 20 i 30 zł w zupełności rozwiązałoby tę kwestię. Zamiast tego proponuje się mnożenie podań, formularzy i różnego rodzaju dodatkowych, a zbędnych moim zdaniem dokumentów. W skali całego kraju odczują to szczególnie lasy, które zostaną przerobione na zbędne papierki, a kosztami obciążone zostaną samorządy.    Kasowanie znaczków na odpisach aktów również jest nieprzemyślane. Odpisy aktów stanu cywilnego są ważne bezterminowo. Potrzebne są w sprawach spadkowych, do PZU i wielu innych, gdzie stanowią załączniki do wniosków i podań, a § 4.1 przytaczanego rozporządzenia ministra finansów dopuszcza możliwość kasowania opłaty skarbowej na załączniku. Za naklejaniem znaczków opłaty skarbowej przemawia także art. 2 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej, mówiący, że na dokumenty zwolnione z opłaty skarbowej w momencie ich wydania, a które są potem użyte w innej sprawie, należy wnieść opłatę skarbową.    Kolejną problematyczną sprawą jest pobieranie opłaty skarbowej od zaświadczeń stwierdzających zdolność prawną do zawarcia małżeństwa w formie wyznaniowej. Ustawa o opłacie skarbowej nie zwalnia tego zaświadczenia od pobierania opłaty skarbowej. Z informacji, jakie posiadam, wynika, że zastępca dyrektora Departamentu Rozwoju Informatyki i Systemu Rejestrów Państwowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w piśmie DIR-307/CBA/2001 z 8 stycznia 2001 r. sugeruje, aby wystawiać te zaświadczenia bez wniesienia podania i bez pobierania opłat skarbowych. Jeżeli interesant przyjdzie do USC po odpis swojego aktu urodzenia, który wydawany jest od ręki, musi napisać podanie i je opłacić. Jeżeli zaś chce zaświadczenie do ślubu konkordatowego, nie musi wnosić podania ani opłaty za zaświadczenie, pomimo że trzeba sprawdzić dokumenty, wypisać 4 zaświadczenia formatu A-4 zawierające pełne dane dwóch osób z ich aktów urodzenia. Nie potrafię dopatrzyć się w takim postępowaniu logiki.    W chwili obecnej część urzędów stanu cywilnego stosuje dotychczasowy sposób pobierania opłat, część stosuje się do nowych wytycznych i panuje totalny chaos oraz zdezorientowanie petentów. Całe zamieszanie można łatwo zmienić, dodając jedno zdanie w nowym rozporządzeniu: ˝Urzędy stanu cywilnego wydają odpisy aktów stanu cywilnego także na wniosek ustny i znaki opłaty skarbowej kasują na wydanym odpisie˝.    W związku z wyżej przedstawioną sprawą zwracam się do pana ministra z pytaniami:    1. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji podejmie jakiekolwiek kroki, które usprawnią działanie urzędów stanu cywilnego oraz obniżą koszty ich działania?    2. Jakimi przesłankami kierują się podlegli panu urzędnicy, nierówno traktując osoby zawierające małżeństwo konkordatowe i osoby, które zawierają małżeństwo w Urzędzie Stanu Cywilnego.    Z wyrazami szacunku    Poseł Marian Marczewski    Turek, dnia 2 kwietnia 2001 r.