Debaty sejmowex908 Kadencja

Interpelacja w sprawie odrzucania przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości wniosków organizacji pozarządowych o unijne środki pomocowe na realizację projektów, na przykładzie Polskiego Stowarzyszenia Kart Młodzieżowych

   Polskie Stowarzyszenie Kart Młodzieżowych z siedzibą w Gdańsku w dniu 30 listopada 2004 r. złożyło w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości wniosek o numerze referencyjnym SPO-WKP/1.1.2./162 na realizację Projektu ˝Wsparcia Instytucji otoczenia biznesu oraz sieci w ramach działania 1.1.2.˝, pod tytułem: ˝Zakup i wdrożenie zintegrowanego systemu informatycznego do obsługi programu EURO˝.    W grudniu 2004 r. Stowarzyszenie to otrzymało z Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości pismo z dnia 28 grudnia 2004 r. nr ISW/66/2/AC/04, z informacją o odrzuceniu jego wniosku z powodu braku uzupełnienia w wyznaczonym terminie wskazanych przez Agencję uchybień formalnych wniosku.    Z informacji uzyskanych z PARP wynikało, że wezwanie do usunięcia braków formalnych zostało przez Agencję nadane drogą faksową w niedzielę 5 grudnia 2004 r.    W odwołaniu z dnia 7 stycznia 2005 r. od ww. stanowiska Agencji Stowarzyszenie wyjaśniło, że nie zostało mu doręczone jakiekolwiek pismo wzywające do usunięcia uchybień formalnych, a w szczególności nie otrzymało faksu z dnia 5 grudnia 2004 r., który - według oświadczenia Agencji - zawierał wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku.    W swym odwołaniu Stowarzyszenie wyjaśniło okoliczności sprawy, udowodniło brak doręczenia wezwania do usunięcia braków zgodnie z polskim prawem i w konsekwencji wniosło o uwzględnienie Polskiego Stowarzyszenia Kart Młodzieżowych w Gdańsku w dalszej procedurze konkursowej oraz o ponowne pisemne wezwanie do usunięcia braków w wyznaczonym terminie.    Pomimo że Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości nie wykazała, zgodnie z obowiązującym prawem, doręczenia Stowarzyszeniu przedmiotowego wezwania do usunięcia braków, w piśmie z dnia 21 stycznia 2005 r. Dyrektor Zespołu Instytucjonalnego Systemu Wsparcia, a później z 14 lutego 2005 r. Mirosław Marek Prezes tej Agencji, podtrzymali pierwotne stanowisko wskazując jako podstawę stanowiska Agencji pkt 4.5.4. Wytycznych dla Wnioskodawców:    ˝...Agencja dokonuje oceny formalnej wniosku, a w przypadku stwierdzenia uchybień formalnych wzywa podmiot do ich usunięcia w terminie 7 dni od dnia wezwania. Jeżeli usunięcie uchybień nie nastąpi w tym terminie, Agencja odrzuca wniosek.    Za doręczenie wezwania uznaje się przesłanie informacji w formie faktu na numer podany we wniosku o dofinansowanie. W przypadku gdy w powyższym terminie nie zostaną dokonane wszystkie niezbędne poprawki i/lub uzupełnienia wniosku o dofinansowanie, Wnioskodawca jest informowany przez PARP o odrzuceniu wniosku z przyczyn formalnych.    W przypadku wystąpienia co najmniej jednej niezgodności Projektu z zasadami Poddziałania (kryteria podmiotowe) wniosek zostaje odrzucony. PARP informuje Wnioskodawcę o przyczynach odrzucenia wniosku.    Od decyzji o odrzuceniu wniosku z przyczyn formalnych lub przyczyn braku zgodności z zasadami Poddziałania nie przysługuje Wnioskodawcy prawo odwołania. Poprawiony i/lub uzupełniony formalnie wniosek można złożyć w ramach następnej rundy aplikacyjnej.    W przypadku pozytywnego przejścia etapu oceny formalnej wniosek przechodzi do kolejnego etapu oceny, o fakcie tym PARP informuje Wnioskodawcę...˝.    Pragnę zauważyć, że w przyjętych w Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (będącej państwową osobą prawną) Wytycznych dla Wnioskodawców mamy do czynienia z dwoma trudnymi do pogodzenia z polskim systemem prawnym postanowieniami: po pierwsze, z jednostronnym uznaniem za doręczone oświadczenia Agencji wysłanego faxem (bez względu na to, czy rzeczywiście dotarło ono do adresata w sposób prawem przewidziany) oraz po drugie, z wykluczeniem instytucji odwołania od rozstrzygnięcia Agencji.    Nie może budzić wątpliwości, że Agencja jako jednostka sektora publicznego ma obowiązek dochowywania szczególnej miary staranności w obrocie prawnym. Obowiązek ten dotyczy w szczególności wysokich wymagań stawianych przed tym podmiotem, dotyczących zarówno aspektów formalnych, jak i merytorycznych decyzji podejmowanych w sprawach objętych statutowymi zadaniami tej jednostki, przy dochowaniu zasad obiektywizmu i transparentności rozstrzygnięć, w tym w szczególności form kontaktowania się z Klientami, a także składania i odbierania oświadczeń woli.    Wskazane przez Prezesa Agencji w piśmie z dnia 14 lutego 2005 r. okoliczności przewidziane w pkt 4.5.4. Wytycznych dla Wnioskodawców mogą więc mieć zastosowanie tylko w przypadku ich pełnej zgodności z prawem powszechnie obowiązującym. A tak nie jest.    Zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu Cywilnego: ˝...Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej...˝.    Nadto nie budzi w polskiej judykaturze i doktrynie wątpliwości, że oświadczenia woli składane za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość (np. telefonu, telefaksu itp.) także podlegają ogólnej regule doręczeń, określonej w art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego.    W szczególności B. Janiszewska w glosie do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2000 r. - IV CKN 898/00 (PS 2002/1/124, teza 1) stwierdza m.in., że: ˝...'Złożenie oświadczenia˝(w znaczeniu prawnym) [art. 61 K.c.] powinno być [...] wiązane jedynie z dotarciem tego oświadczenia do adresata w taki sposób, że mógł się on zapoznać z jego treścią. Inaczej mówiąc, ustalenie treści przedmiotowego określenia jako pojęcia języka prawnego mogło następować tylko w drodze wykładni art. 61 k.c....˝.    Konieczność udowodnienia przez nadawcę, że oświadczenie woli przekazane adresatowi (na przykład za pośrednictwem faksu) dotarło do niego w sposób określony w art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego (wymóg z art. 6 w związku z art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego), realizuje w ten sposób również bezpieczeństwo obrotu - przez zapewnienie czytelnej i klarownej sytuacji adresata oświadczenia woli.    Wymagania stawiane stronie składającej oświadczenie wpływają bowiem na pewność wzajemnych relacji nadawcy i adresata, a w dalszej perspektywie - na wspomniane bezpieczeństwo obrotu prawnego. Ze względu na to, że PARP jest instytucją publiczną (a więc instytucją szczególnego zaufania publicznego), podlegającą Ministrowi Gospodarki, do prowadzonej przez nią działalności jest przykładany obowiązek dochowania szczególnej miary staranności w obrocie.    Jest faktem powszechnie znanym i niekontestowanym, że dokumenty wysyłane faksem, pomimo że nadawca posiada dowód ich nadania do ściśle określonego adresata (tj. na określony numer faksowy odbiorcy), do adresata tego w ogóle nie docierają lub docierają do innego podmiotu, niemającego żadnego związku z adresatem.    Tak więc potwierdzenie nadania faksu samo przez się nie może (zgodnie z reżimami art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego) stanowić dowodu doręczenia do odbiorcy zawartego w nim oświadczenia woli nadawcy, tym bardziej że potwierdzenie nadania nie stanowi nawet dowodu na poprawne połączenie z adresatem za pośrednictwem łącza telekomunikacyjnego.    Tym bardziej więc nie można tak przekazanego oświadczenia uznać za doręczone wobec jednoznacznego oświadczenia statutowych władz Stowarzyszenia o nieotrzymaniu wezwania tą drogą i braku ze strony Agencji jakiegokolwiek prawem wymaganego dowodu doręczenia, zgodnie z art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego.    Należy nadto zwrócić uwagę na fakt, że Agencja w trakcie postępowania wymagała od oferentów dochowania formy pisemnej lub form szczególnych (formy aktu notarialnego) dla składanych przez nich oświadczeń i dokumentów. Tym bardziej za niezgodne z prawem należy uznać możliwość jednostronnego odejścia od zasady pisemności przez Agencję i - mocą arbitralnej decyzji - stawianie siebie w uprzywilejowanej prawnie pozycji.    ˝Forma faksowa˝ nie jest formą pisemną, bowiem (zgodnie z poglądami judykatury i doktryny) faks jest jedynie ˝zdjęciem˝ określonego dokumentu (urzędowego lub prywatnego), a nie samym pismem lub dokumentem.    Skoro więc faks nie jest dokumentem, sam przez się nie może wywoływać skutków prawnych wobec osoby trzeciej (adresata), jakie wywołuje dokument, tym bardziej że adresat ten kategorycznie zaprzecza, aby otrzymał ten faks, a nadawca nie może (zgodnie z obowiązującym prawem) udowodnić doręczenia Stowarzyszeniu swego oświadczenia woli, zawartego w tym faksie.    Zgodnie z art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego: ˝...Do zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Do zawarcia umowy wystarcza wymiana dokumentów obejmujących treść oświadczeń woli, z których każdy jest podpisany przez jedną ze stron, lub dokumentów, z których każdy obejmuje treść oświadczenia woli jednej ze strony i jest przez nią podpisany...˝.    Skoro więc w sprawach związanych z prowadzeniem przez Agencję analizowanego postępowania obowiązuje obie strony konieczność dochowania co najmniej formy pisemnej, należy również zwrócić uwagę i na tę okoliczność, że nawet gdyby wezwanie do usunięcia braków formalnych z dnia 5 grudnia 2004 r. zostało do Stowarzyszenia doręczone (co wszak nie nastąpiło), to wobec tego, że forma faksowa nie jest formą pisemną, zaś faks nie jest dokumentem (ani urzędowym, ani prywatnym - w rozumieniu Kodeksu postępowania cywilnego), a poza tym takie oświadczenie nie może zawierać własnoręcznego podpisu nadawcy na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli (lecz jedynie jego ˝zdjęcie˝) - co stanowi conditio sine qua non dochowania przez adresata formy pisemnej czynności prawnej - oświadczenie takie nie może wywoływać skutków prawnych w nim przewidzianych.    Kwestia ta jest w judykaturze bezdyskusyjna i dlatego np. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 1997 r. (II CKN 153/97) stwierdził m.in.: ˝...1. Dla zachowania pisemnej formy czynności prawnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Przepis art. 78 kc skorelowany jest z art. 245 kpc, z którego wynika, że dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.    2. Określenia ˝własnoręczny˝ nie zawarto wprawdzie w art. 245 kpc, jest ono jednak expressis verbis użyte w art. 78 kc. Konieczność własnoręczności podpisu wynika z tego, że przy podpisie chodzi o udokumentowanie nie tylko brzmienia nazwiska, ale także i charakteru pisma, by w ten sposób ułatwić orientację w rozpoznaniu osoby. Jest to zatem wymaganie niezbędne dla bezpieczeństwa obrotu...˝.    W konsekwencji więc przewidziana w pkt 4.5.4. Wytycznych dla Wnioskodawców możliwość ˝...doręczenia wezwania w formie faxu...˝ nie może być interpretowana w oderwaniu od polskiego systemu prawnego, jak tego chce Prezes tej Agencji. Przyjęta przez Agencję interpretacja oznacza stawianie się Agencji ponad prawem i jest de facto manifestacją arbitralności jej rozstrzygnięć, podczas gdy ta wewnętrzna regulacja (niebędąca prawem powszechnie obowiązującym) może być rozumiana wyłącznie jako instrukcja uzupełniająca i uszczegółowiająca normy prawa powszechnego, a w żadnym razie (jak to przyjęła Agencja) jako przepis prawa zastępujący normy konstytucyjne i ustawowe.    Nadto nie jest dopuszczalne pozbawianie uczestników postępowania przetargowego prawa zgłaszania odwołania od decyzji Agencji o odrzuceniu wniosku z przyczyn formalnych lub z powodu braku zgodności z zasadami poddziałania, gdyż czyni to rozstrzygnięcia Agencji (nawet błędne) ostatecznymi.    Taka praktyka jest także nietransperentna, Agencja bowiem jest jednocześnie autorem rozstrzygnięcia (wydaje decyzję) i swym własnym nadzorcą (zakazuje odwoływania się od swych rozstrzygnięć).    Jako że nie można być sędzią we własnej sprawie, takie postępowanie jest sprzeczne z obowiązującymi zasadami prawa, a w szczególności z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym: ˝Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa˝.    Nadto, skoro zgodnie z art. 93 ust. 3 Konstytucji RP akty wyższej od ww. Wytycznych rangi, to jest Uchwały Rady Ministrów oraz zarządzenia Prezesa Rady Ministrów, podlegają kontroli co do ich zgodności z powszechnie obowiązującym prawem, to z obowiązku tego nie mogą być wyłączone organy niższego szczebla, w tym w szczególności PARP oraz różnorakie ˝Wytyczne˝ przez nie wydawane.    Tak więc cytowane powyżej passusy Wytycznych (w szczególności dotyczące uznania za doręczone oświadczenia Agencji przesyłanego faksem oraz przewidujące brak drogi odwoławczej od decyzji Agencji), jako sprzeczne z prawem powszechnie obowiązującym, nie mogą obowiązywać.    W związku z opisanym stanem rzeczy proszę o udzielenie odpowiedzi na moje pytania zawarte w treści, jak i na pytanie:    1. Jak jest sprawowany w resorcie ministra nadzór nad będącymi przedmiotem powszechnej krytyki agendami Państwa, a w szczególności nad będącą przedmiotem niniejszej interpelacji PARP, skoro dopuścił on do powstania w nadzorowanej jednostce bubla prawnego, nie tylko sprzecznego z prawem powszechnym, ale powodującego dalsze narastanie braku zaufania obywateli do instytucji państwowych, petryfikującego stan nieprzejrzystości działania instytucji państwowych oraz wywołującego szkody u konkretnych podmiotów?    Z poważaniem    Poseł Sławomir Nowak    Sopot, dnia 11 maja 2005 r.