Debaty sejmowex908 Kadencja

Interpelacja w sprawie uprawnień rentowych Sybiraków

   W okresie 1939-1941 i w latach późniejszych setki tysięcy Polaków zostało deportowanych w głąb Związku Radzieckiego. Obecnie ci, którzy przeżyli, bezskutecznie starają się o uzyskanie renty inwalidy wojennego lub inne uprawnienie z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanym w okresie deportacji. Sybiracy nie mogli powrócić do Polski tuż po zakończonej wojnie, wielu powracało dopiero po śmierci Stalina, aż po rok 1957, a nawet później. Komunistyczny reżim upatrywał w nich przeszkodę w budowaniu wasalnego państwa.    Za swój patriotyzm zsyłano ich na Syberię i w inne rejony ZSRR, gdzie przechodzili gehennę i przeżywali straszliwe cierpienia. Opisał to np. Gustaw Herling-Grudziński w autobiografii ˝Inny Świat˝. Sybiracy musieli katorżniczo pracować w ciężkich, nieludzkich warunkach, przy bardzo skromnych racjach żywieniowych. Wielu umierało z powodu głodu, represji, wycieńczenia i chorób.    Choroby dotykały wszystkich. Problem jednak w tym, że dawni zesłańcy nie posiadają jakichkolwiek zaświadczeń lekarskich o przebytych w ZSRR chorobach. Nie mieli dostępu do lekarzy. Po powrocie do kraju wielu Sybiraków leczyło się, ale dokumentacja nie zachowała się. Kiedy później podejmowali starania o uprawnienia rentowe czy inwalidzkie, nie mieli dokumentów, na których mogliby się oprzeć.    Prof. dr hab. Adam Szymusik z Katedry Psychiatrii Uniwersytetu Jagiellońskiego sporządził Związkowi Sybiraków opinię, którą oparł na własnych badaniach, iż długotrwałe przebywanie w stanie stresu, w fatalnych warunkach higienicznych, często w głodzie i zimnie, w poczuciu stałego zagrożenia wywołuje ˝nieodwracalne zmiany psychiczne i fizyczne. ˝W stanie psychicznym u osób tych górują: depresja, przedwczesne starzenie się, stany lękowe. Wiele z tych osób cierpi również na gruźlicę, choroby układu krążenia, choroby przewodu pokarmowego, gościec stawowy, choroby endokrynne. Typowe są również zmiany psychoorganiczne wywołane urazami czaszkowo-mózgowymi, zatruciami, chorobami zakaźnymi czy też głodem i zimnem˝. Objawy te są sklasyfikowane jako zespół przewlekłego stresu.    Obecnie Sybiracy mają stałe kłopoty ze zdrowiem i ponoszą ciągłe koszty leczenia. O pogarszającym się stanie zdrowia świadczą kolejne wyniki badań lekarskich. Często przeżycia z młodości odbijają się dopiero teraz na ich zdrowiu.    Wiele osób starało się o rentę w ZUS, a potem przed sądem, gdyż zdarza się, że ZUS odmawia przyznania renty. Lekarz orzecznik ZUS nie stwierdza niezdolności do pracy spowodowanej deportacją. W postępowaniu przed sądem przy takim stanie prawnym trudno jest o pozytywne dla Sybiraków rozstrzygnięcie sporu.    Niektórzy Sybiracy uskarżają się, że urzędnicy nie rozumieją, czym był ich pobyt na zesłaniu, i że ich, zesłańców, traktują jak uciążliwych petentów. Specjaliści medyczni orzekają o braku związku przyczynowego deportacji z obecnym stanem zdrowia. Faktem jest, że dość dowolnie można szermować opiniami, bowiem 60 lat po wojnie niezwykle trudno jest ustalić, w jakim stopniu aktualny stan zdrowia jest wynikiem deportacji, a w jakim wynikiem późniejszych zdarzeń.    Wydaje się, że najbardziej celowe byłoby przyznanie inwalidztwa wojennego wszystkim osobom, które doznały represji i posiadają uprawnienia kombatanckie, niż badanie ich przez kolejne komisje ZUS. Stosowne regulacje byłyby zadośćuczynieniem dla tych, którzy przeszli przymusową deportację, bezprawne pozbawienie wolności i wiele niezliczonych krzywd.    W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:    1. Jakie uprawnienia rentowe (z tytułu przebytej choroby w okresie wywózki) przysługują obecnie Sybirakom?    2. Czy Ministerstwo zamierza przygotować zmiany prawne na korzyść Sybiraków, tak aby przyznać im rentę inwalidy wojennego (lub inne podobne uprawnienie rentowe) i pozwalające odstąpić od badania przez komisje ZUS, zważywszy na fakt, iż trudno jest udowodnić związek obecnego stanu zdrowia z dawną zsyłką?    3. Czy są prowadzone rozmowy z władzami Rosji na temat odszkodowania dla Polaków, którzy doznali represji w wyniku deportacji na teren ZSRR? Czy temat ten w ogóle był poruszany w kontaktach z przedstawicielami najwyższych władz Rosji?    Z poważaniem    Poseł Roman Czepe    Warszawa, dnia 16 lipca 2006 r.