Debaty sejmowex908 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie interpretacji niektórych przepisów ustawy Ordynacja podatkowa

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Marka Wikińskiego z dnia 5 kwietnia 2000 r. w sprawie zakresu uprawnień podatników do występowania na podstawie przepisów art. 260 i art. 261 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU nr 137, poz. 926 z późn. zm.) o roszczenia odszkodowawcze w stosunku do skarbu państwa uprzejmie wyjaśniam, co następuje:    W obecnym stanie prawnym dochodzenie odszkodowania za szkody powstałe wskutek działania organów administracji publicznej odbywa się, w odniesieniu do organów podatkowych na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (DzU nr 137, poz. 926 z późn. zm.), w odniesieniu zaś do innych organów administracji - na podstawie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (DzU z 1980 r. nr 9, poz. 26 z późn. zm.).    Przepisy ustawy Ordynacja podatkowa regulują kwestie roszczenia o odszkodowanie podobnie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 260 Ordynacji podatkowej odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę przysługuje w przypadku poniesienia szkody przez stronę na skutek:    - wydania decyzji, która następnie została uchylona w wyniku wznowienia postępowania, lub gdy stwierdzono nieważność tej decyzji,    - uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności decyzji,    - gdy decyzji nie można uchylić lub stwierdzić jej nieważności z przyczyn wymienionych w art. 240 § 1 lub w art. 247 Ordynacji (art. 260 § 2 pkt 2 Ordynacji).    Na marginesie pragnę zauważyć, iż w zamieszczonym w art. 260 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej odesłaniu do przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 i 247 wystąpił błąd redakcyjny. Przepis ten prawidłowo powinien odsyłać do art. 245 § 2 i art. 247 § 2 Ordynacji, które normują kwestię odmowy uchylenia decyzji na skutek wznowienia postępowania podatkowego i odmowy stwierdzenia nieważności decyzji z powodu upływu okresu przedawnienia prawa do wydania decyzji lub upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Korekta tego przepisu przewidziana jest w opracowywanym w Ministerstwie Finansów projekcie ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych ustaw.    Źródłem szkody może więc być tylko decyzja ostateczna, o ile jest dotknięta wadą nieważności lub wadą skutkującą jej uchylenie w wyniku wznowienia postępowania, i to zarówno wtedy, gdy decyzję tę usunięto z obrotu prawnego, jak i wtedy, gdy tego nie uczyniono z uwagi na upływ okresu przedawnienia. Zważyć bowiem należy, iż w trybach nadzwyczajnych przewidzianych w przepisach art. 240 § 1 (wznowienie postępowania) i art. 247 § 1 (stwierdzenie nieważności decyzji) Ordynacji podatkowej podlegają wzruszeniu wyłącznie decyzje ostateczne. Źródłem szkody może też być decyzja eliminująca z obrotu prawnego wadliwą decyzję ostateczną.    Odpowiadając na pytanie postawione w interpelacji, wyjaśniam więc, że nie przysługuje roszczenie o odszkodowanie stronie, gdy uchylenie decyzji nastąpiło w postępowaniu odwoławczym na mocy art. 233 § 1 pkt 2 lit. b tej ustawy, na skutek naruszenia przepisów art. 240 i 247 ustawy Ordynacja podatkowa. Roszczenie odszkodowawcze przysługuje bowiem wyłącznie w przypadku wydania decyzji w nadzwyczajnych trybach weryfikacji decyzji ostatecznych.    Zgodnie z art. 261 § 1 Ordynacji roszczenie o odszkodowanie przysługuje stronie w zakresie i na zasadach określonych w przepisach Kodeksu cywilnego, z wyłączeniem art. 418 i art. 420 K.c., zawężających przesłanki dochodzenia odszkodowania. Oznacza to, że przepisy art. 260 i 261 ustawy Ordynacja podatkowa nie zawierają odmiennych od ogólnie stosowanych zasad dochodzenia odszkodowania, lecz stanowią jedynie - dla celów prawa podatkowego - uzupełnienie i doprecyzowanie przepisów Kodeksu cywilnego regulujących kwestie roszczeń o odszkodowanie.    Pragnę nadmienić, iż uregulowania zawarte w art. 260 i 261 ustawy Ordynacja podatkowa dotyczą sytuacji, gdy szkoda powstała na skutek działania organu podatkowego polegającego na wydaniu decyzji. Nie oznacza to jednak, że skarb państwa nie ponosi odpowiedzialności za szkody wyrządzone w następstwie niezgodnego z prawem działania pracownika organu podatkowego (powstałe bez czynności polegających na wydaniu decyzji). Stosownie bowiem do art. 417 Kodeksu cywilnego w związku z art. 261 § 1 Ordynacji podatkowej skarb państwa odpowiada również za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności. Wina funkcjonariusza państwowego może wynikać nie tylko z niewłaściwego działania, lecz także i zaniechania, wtedy kiedy istniał obowiązek działania z jego strony. Natomiast wszelkie szkody powstałe na skutek niedokonania przez organ podatkowy w terminie zwrotu podatku kompensuje oprocentowanie nadpłaty obliczone w wysokości określonej w art. 77 § 1 ordynacji - równej wysokości odsetek za zwłokę, pobieranych od zaległości podatkowych (aktualnie 43% w stosunku rocznym).    W myśl zasady wyrażonej w art. 77 konstytucji każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona, lecz tylko wówczas, jeżeli nastąpiło to na skutek niezgodnego z prawem działania organu władzy publicznej. Warunkiem uzyskania prawa do odszkodowania jest więc niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Podobna zasada sformułowana jest w przepisach art. 260 i 261 Ordynacji podatkowej, które jako warunek ubiegania się o odszkodowanie przewidują niezgodne z prawem działanie organu podatkowego, polegające na wydaniu decyzji ostatecznej, której wadliwość zostanie wykazana w decyzji uchylającej tę decyzję w wyniku wzmocnienia postępowania, stwierdzającej nieważność tej decyzji, lub w decyzji orzekającej o naruszeniu prawa bez eliminacji wadliwej decyzji z obrotu prawnego z uwagi na upływ okresów przedawnienia.    Przepisy art. 260 i 261 ustawy Ordynacja podatkowa nie naruszają zatem zasad określonych w art. 77 Konstytucji RP, lecz stanowią jej doprecyzowanie z uwzględnieniem specyfiki postępowania podatkowego.    Z poważaniem    Podsekretarz stanu    Jan Rudowski    Warszawa, dnia 27 kwietnia 2000 r.