Debaty sejmowex908 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie możliwości przywrócenia dodatków za pracę w warunkach szkodliwych odebranych w 1991 r.

   W związku z przekazaną przy piśmie SPS-0202-4797/00 z dnia 11 października 2000 r. interpelacją pana posła Zbigniewa Rynasiewicza w sprawie możliwości przywrócenia dodatków do emerytur i rent za pracę w szczególnych warunkach pozwolę sobie przedstawić, co następuje:    Ustawą z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent... (DzU nr 104, poz. 450 z późn. zm.) wprowadzone zostały m.in. jednolite zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych.    Przyjęte w tej ustawie nowe rozwiązania nie przewidziały dodatków (zwrotów) do emerytur i rent z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, a zatem dodatki te oraz wzrosty świadczeń nie mogą być wypłacane na bieżąco, jak również nie mogły być one w 1991 r. wliczone do podstawy wymiaru świadczeń.    Przepisy wymienionej ustawy, a w tym sprawa tzw. ˝dodatków branżowych˝ była badana przez Trybunał Konstytucyjny, który uznał za niezgodne z konstytucją pozbawienie emerytów i rencistów tych dodatków.    Sam fakt, że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z konstytucją pozbawienie uprawnionych emerytów i rencistów omawianych dodatków nie spowodował, że uprawnienia te ˝odżyły˝, zaistniały bowiem określone skutki prawne i ekonomiczne uniemożliwiające proste przywrócenie uprzednio obowiązujących przepisów. Orzeczenie trybunału nie określiło sposobu zrekompensowania poniesionych strat emerytom i rencistom uprawnionym w przeszłości do dodatków.    Rezolucją Sejmu RP z dnia 9 maja 1992 r. rząd został zobowiązany do przedłożenia projektu ustawowych rozwiązań uwzględniających orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dodatków branżowych, rekompensujących emerytom i rencistom poniesione straty. Sejm, uznając za zasadne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, stwierdził jednocześnie, że w istniejącym stanie finansów publicznych rekompensaty nie mogą w bezpośredni sposób obciążać budżetu państwa.    W związku z taką decyzją Sejmu RP sprawa pozbawienia emerytów i rencistów dodatków branżowych została uregulowana w ustawie z dnia 6 marca 1997 r. o zrekompensowaniu okresowego niepodwyższania płac w sferze budżetowej oraz utraty niektórych dodatków lub wzrostów do emerytur i rent (DzU nr 30, poz. 164 z późn. zm.). Ustawa ta przewidywała początkowo wydanie osobom uprawnionym świadectw rekompensacyjnych (papierów wartościowych). Wśród osób uprawnionych do otrzymania świadectw rekompensacyjnych wymieniono osoby będące przed dniem 15 listopada 1991 r. emerytami lub rencistami uprawnionymi do wzrostów świadczeń lub dodatków z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, które po tej dacie utraciły prawo do tych wzrostów lub dodatków. Z uwagi na fakt, iż ustawa w pierwotnym kształcie stwarzała problemy realizacyjne, w lipcu 1999 r. Sejm RP zgodził się z propozycją rządu, polegającą na zamianie świadectw rekompensacyjnych na wypłaty gotówkowe.    Zgodnie ze znowelizowaną ustawą wypłata rekompensat została rozłożona na lata 2000-2004, z uwzględnieniem kryterium wieku uprawnionych - od najstarszych (urodzonych przed 1920 r.), a skończywszy na osobach urodzonych po 1969 r.    W ustawie budżetowej na rok 2000 (DzU nr 7, poz. 85) na I etap wypłaty rekompensat przewidziano środki w wysokości 3420 mln zł. Środki na ten cel pochodzą z prywatyzowanego majątku skarbu państwa. Wpływy z prywatyzacji na finansowanie wypłat zapewnia minister właściwy do spraw skarbu państwa.    W związku z postawionym przez pana posła pytaniem: ˝Czy emeryci i renciści, którzy do 1999 r. otrzymywali tzw. dodatki branżowe, mogą liczyć na ich przywrócenie˝ należy zauważyć, że emeryci i renciści byli uprawnieni do dodatków branżowych do momentu wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent..., czyli do dnia 14 listopada 1991 r., a nie do 1999 r., jak wynikałoby to z pisma pana posła. Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent... wprowadziła zasadę, że żadna grupa społeczno-zawodowa nie ma prawa do wzrostu emerytury lub renty ze względu na warunki pracy. Wprowadzenie na nowo dodatków branżowych do emerytur i rent oznaczałoby złamanie logiki systemu ubezpieczeń społecznych, bowiem w zreformowanym systemie ubezpieczeń społecznych poziom świadczeń emerytalnych jest uzależniony od kwoty zgromadzonych na koncie i zwaloryzowanych składek.    Ponieważ nie przewidywało się i nie przewiduje się również w przyszłości przywrócenia dodatków do emerytur i rent oraz wzrostów z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie były czynione szczegółowe obliczenia związane z kosztami ewentualnego przywrócenia tych dodatków lub wzrostów. Z informacji przekazanych przez Ministerstwo Finansów (opartych zapewne na obliczeniach szacunkowych) wynika jednak, że byłyby to na tyle znaczne koszty, iż w aktualnej sytuacji finansów publicznych nie jest możliwe sfinansowanie ich z budżetu państwa.    Przyznanie wybranej grupie emerytów i rencistów dodatków do świadczeń finansowanych z podatków ogółu społeczeństwa wydaje się także wątpliwe z punktu widzenia sprawiedliwości społecznej. Ponadto przywracanie prawa do dodatków branżowych za pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie jest zasadne w sytuacji, gdy osoby, które utraciły te dodatki w 1991 r., otrzymały w roku 2000 lub otrzymają w latach następnych rekompensatę pieniężną za ich utratę.    Sekretarz stanu    Ewa Lewicka    Warszawa, dnia 7 listopada 2000 r.