Debaty sejmowex908 Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie funkcjonowania służb fitosanitarnych w zakresie zadań w obrocie z zagranicą

   W związku z przekazaną przy piśmie SPS-0202-4867/00 z dnia 20 października br. interpelacją pana posła Andrzeja Słomskiego w sprawie funkcjonowania służb fitosanitarnych w zakresie zadań w obrocie z zagranicą, uprzejmie przedstawiam odpowiedź na powyższą interpelację:    1. Zakres zadań urzędowych w zakresie nadzoru fitosanitarnego nad towarami roślinnymi, importowanymi bądź przeznaczonymi do eksportu, określa:    - ustawa z dnia 12 lipca 1995 r. o ochronie roślin uprawnych (DzU z 1999 r. nr 66, poz. 751, nr 101, poz. 1178),    - rozporządzenie ministra rolnictwa i gospodarki żywnościowej z dnia 6 lutego 1996 r. w sprawie zwalczania organizmów szkodliwych (DzU nr 15, poz. 81 i z 2000 r. nr 16, poz. 211, nr 77, poz. 879).    Polskie przepisy fitosanitarne nie odbiegają od międzynarodowych standardów ochrony roślin przyjętych przez Międzynarodową Konwencję Ochrony Roślin DAO oraz przez Europejską-Śródziemnomorską Organizację Ochrony Roślin (EPPO), są ponadto zgodne z Porozumieniem w sprawie stosowania środków sanitarnych i fitosanitarnych Światowej Organizacji Handlu (SPS WTO). Jednakże konieczność zapewnienia przez Polskę, po integracji z Unią Europejską, bezpieczeństwa fitosanitarnego wspólnego rynku wymaga przyjęcia i wprowadzenia norm prawnych oraz rozwiązań systemowych z tego zakresu.    Aktualnie trwają prace legislacyjne nad dalszym dostosowaniem polskiego ustawodawstwa z zakresu ochrony roślin uprawnych do odpowiednich aktów prawnych obowiązujących w Unii Europejskiej (projekt nowelizacji ustawy o ochronie roślin uprawnych w Sejmie RP - po pierwszym czytaniu).    W myśl ustawy za nadzór nad ochroną roślin uprawnych odpowiedzialna jest Inspekcja Ochrony Roślin, która m.in. realizuje zadania w zakresie zapobiegania przenikaniu organizmów szkodliwych przez granicę państwową oraz rozprzestrzenianiu się tych organizmów w kraju.    Przeprowadzona przez inspekcję kontrola fitosanitarna ma na celu sprawdzenie, czy badane przesyłki są wolne od organizmów szkodliwych, podlegających obowiązkowi zwalczania, których przywóz jest zabroniony, oraz czy spełnione są inne wymagania fitosanitarne określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia MRiGŻ w sprawie zwalczania organizmów szkodliwych. Z kontroli fitosanitarnej wyłączone są cechy towarów objęte przepisami o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia, sanitarnymi, weterynaryjnymi i jakości handlowej. Nadzór w tym zakresie sprawują zgodnie z ustawodawstwem krajowym inne odpowiednie służby.    Granicznej kontroli fitosanitarnej podlegają przywożone rośliny, produkty roślinne, przedmioty oraz środki ich transportu, z wyjątkiem wymienionych w załączniku nr 5 do ww. rozporządzenia. Kontrola ta obejmuje następujące czynności:    - sprawdzenie dokumentów - świadectwo fitosanitarne wystawione przez urzędową organizację ochrony roślin kraju pochodzenia, faktura, list przewozowy, SAD itp.,    - przegląd towaru i pobranie prób,    - ocena organoleptyczna i badanie laboratoryjne,    - wydanie decyzji o postępowaniu z towarem.    Powyższe działania każdorazowo dotyczą materiału o wysokim ryzyku fitosanitarnym (np. materiał rozmnożeniowy, ziemniaki). Badanie pozostałych towarów, przeznaczonych bezpośrednio do konsumpcji lub dla przemysłu spożywczego, może być ograniczone jedynie do oceny organoleptycznej lub wstępnego badania laboratoryjnego.    W wypadku towarów porażonych organizmami szkodliwymi lub niespełniających polskich wymagań fitosanitarnych wojewódzki inspektor ochrony roślin zakazuje ich wwozu do Polski. Decyzje o odkażaniu towarów porażonych organizmami szkodliwymi wydawane są i realizowane wyłącznie w portach morskich, gdzie zapewnione są odpowiednie warunki bhp do podejmowania tego typu działań.    W obecnym stanie prawnym kontroli towarów roślinnych, nieprzeznaczonych do sprzedaży, przewożonych przez podróżnych w ruchu osobowym, nie przeprowadza się.    Za zgłoszenie towarów roślinnych do kontroli fitosanitarnej odpowiadają urzędy celne, obowiązek powyższy wynika z art. 11 ustawy o ochronie roślin uprawnych. W związku z tym nie należy obciążać inspekcji odpowiedzialnością za brak kontroli towarów, o przywozie których nie została powiadomiona.    Odpowiadając na zapytania pana posła, uprzejmie informuję, że projekt pt. ˝Wzmocnienie i rozwój administracji fitosanitarnej oraz ochrona fitosanitarna przyszłych zewnętrznych granic Unii Europejskiej˝ uzyskał akceptację Komisji UE i został przyjęty w ramach programu PHARE '99. Przewidywana realizacja na lata 2000-2002, u przyczyn od nas niezależnych, opóźnia się.    Wdrożenie tego programu pozwoli na wzmocnienie techniczne i organizacyjne Inspekcji Ochrony Roślin, w tym zwłaszcza granicznych punktów kontroli fitosanitarnej. Mam nadzieję, że obecnie odczuwane braki związane z wyposażeniem w sprzęt diagnostyczny oraz laboratoryjny zostaną uzupełnione w ramach programu PHARE '99.    Obecnie w Inspekcji Ochrony Roślin realizowany jest program w zakresie przygotowania pracowników do wykonywania zadań ustawowych, który polega na prowadzeniu intensywnych szkoleń merytorycznych.    Wydłużenie czasu pracy granicznych punktów kontroli fitosanitarnej jest możliwe wyłącznie na przejściach granicznych, dysponujących pełną infrastrukturą techniczną, umożliwiającą prowadzenie kontroli bez przerw. Obecnie warunki te spełniają i kontrole przeprowadzane są całodobowo w: Świecku, Kołbaskowie i Cieszynie. Warunki na pozostałych przejściach nie pozwalają na wykonywanie kontroli w godzinach nocnych. Podjęcie działań nocą w tych punktach spowodowałoby zmniejszenie skuteczności działań kontrolnych.    2. W myśl ustawy z dnia 12 września 1996 r. o państwowym nadzorze standaryzacyjnym towarów rolno-spożywczych w obrocie z zagranicą (DzU nr 124, poz. 584) ocena jakości handlowej importowanych towarów rolno-spożywczych przeprowadzana jest przez Centralny Inspektorat Standaryzacji i obejmuje ona ustalone w normach i przepisach naszego kraju właściwości organoleptyczne, fizykochemiczne oraz inne dotyczące wyglądu, opakowania, sposobu prezentacji, znakowania, przechowywania i transportu. Sposób dokonywania oceny jakości handlowej towarów importowanych i przeznaczonych na eksport oraz ustalania i pobierania opłat za dokonanie oceny i wydanie świadectwa jakości został określony w rozporządzeniach wykonawczych do ww. ustawy.    Po dokonaniu oceny jakości handlowej inspektor CIS wydaje orzeczenie o jakości handlowej, wystawiając:    - świadectwo jakości - jeżeli towar spełnia wymagania jakości handlowej,    - raport - jeżeli towar nie spełnia wymagań jakości handlowej, dokument ten uniemożliwia odprawę celną towaru, co w konsekwencji w imporcie powoduje niewpuszczenie go do kraju.    W przypadku stwierdzenia, że deklarowana przez podmiot dokonujący obrotu z zagranicą klasa jakości towaru jest różna od stwierdzonej w wyniku dokonanej oceny, inspektor orzeka o przeklasyfikowaniu towaru.    3. W ramach dostosowywania polskiego prawa do legislacji Wspólnoty opracowany został projekt ustawy o środkach żywienia zwierząt, który w wyniku pierwszego czytania w Sejmie RP został przekazany do dalszych prac w Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Zgodnie z zasadami obowiązującymi w UE regulacje zawarte w projekcie ukierunkowane są w takim zakresie, aby pasze, dodatki paszowe i premiksy stosowane w żywieniu zwierząt nie stanowiły:    - zagrożenia dla zdrowia zwierząt,    - zagrożenia dla zdrowia ludzi, konsumentów środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego,    - zagrożenia dla środowiska.    Cele powyższe są realizowane m.in. poprzez:    a) wprowadzenie zakazu stosowania białka pochodzenia zwierzęcego w żywieniu zwierząt przeżuwających, głównej przyczyny BSE,    b) określenie maksymalnych dopuszczalnych poziomów substancji niepożądanych (w tym dioksyn) w paszach,    c) wprowadzenie zakazu stosowania w żywieniu zwierząt odpadów z zakładów zbiorowego żywienia, które nie zostały poddane obróbce termicznej.    Zgodnie z zapisami zawartymi w projekcie ustawy kontrolę środków żywienia zwierząt w zakresie m.in. zawartości substancji niepożądanych sprawować będzie Inspekcja Weterynaryjna.    Projektowane regulacje prawne w zakresie pasz stanowią, że pasze, dodatki paszowe i premiksy, spełniające wymagania oraz stosowane według zasad wynikających z tych przepisów, nie będą stanowić zagrożenia dla ludzi, zwierząt i środowiska.    4. Aktualne osiągnięcia oraz znaczne światowe przyspieszenie rozwoju nauk z dziedziny inżynierii genetycznej spowodowały, że w sprzedaży detalicznej oraz hurtowej znalazły się produkty genetycznie modyfikowane.    W krajach Ameryki Północnej jest dopuszczalne i zgodne z prawem mieszanie produktów spożywczych wyprodukowanych z użyciem genetycznie modyfikowanych organizmów. Niewykluczone, że takie produkty, a przede wszystkim ich pochodne i przetwory, są obecne na polskim rynku, szczególnie wobec faktu, że kraje Unii Europejskiej dopuściły do obrotu modyfikowaną soję i kukurydzę, stwierdzając po wieloletnich badaniach, że są one całkowicie bezpieczne dla konsumentów.    Należy zwrócić uwagę, że dotychczas w Polsce importer nie miał obowiązku deklarowania na granicy, czy dany produkt jest lub nie jest genetycznie modyfikowany, tym bardziej że według wielu ekspertów żywność genetycznie modyfikowana jest w takim samym stopniu bezpieczna (lub niebezpieczna) jak każda inna żywność. Natomiast z całą pewnością jest staranniej badana i testowana niż jakakolwiek inna. W tym sensie można ją określić jako ˝szczególnie bezpieczną˝.    W Polsce kwestie związane z genetycznie modyfikowanymi organizmami reguluje art. 37a ustawy z dnia 31 stycznia 1980 r. o ochronie i kształtowaniu środowiska wraz z późniejszymi zmianami (DzU z 1994 r.) oraz rozporządzenie ministra ochrony środowiska, zasobów naturalnych i leśnictwa z dnia 8 października 1999 r. w sprawie organizmów genetycznie modyfikowanych (DzU z 1999 r.).    Art. 9 cytowanego rozporządzenia nakazuje, aby na opakowaniu produktu składającego się z organizmów genetycznie zmodyfikowanych albo ich części umieszczony był napis w kolorze kontrastowym do koloru opakowania o treści ˝produkt genetycznie zmodyfikowany˝. Opakowanie produktu znakuje się, umieszczając informację o:    - przeznaczeniu produktu, dacie i numerze zezwolenia na wprowadzenie do obrotu,    - warunkach geograficzno-przyrodniczych, w jakich produkt może być użytkowany, jeżeli produkt tego wymaga,    - sposobach postępowania w przypadku niezamierzonego uwolnienia lub niewłaściwego użycia.    Przepisy obowiązujące w Polsce oraz w państwach Unii Europejskiej nakładają obowiązek znakowania produktów, w których zawartość genetycznie modyfikowanych organizmów przekracza 1%. Należy przy tym podkreślić, że próg procentowy zawartości GMO nie ma nic wspólnego z bezpieczeństwem żywności, gdyż w produktach spożywczych mogą znaleźć się jedynie te składniki modyfikowane, co do których nie ma wątpliwości, że są bezpieczne.    Zgodnie z obowiązującą i cytowaną na wstępie ustawą począwszy od 1 stycznia 1999 r., każdy podmiot mający zamiar wprowadzić na polski rynek produkt modyfikowany genetycznie musi wcześniej uzyskać zgodę ministra środowiska, która jest wydawana po uprzednim zasięgnięciu opinii ministrów właściwych do spraw rolnictwa i zdrowia.    Obecne przepisy dotyczące organizmów modyfikowanych genetycznie należy traktować jako regulację przejściową, funkcjonującą do czasu wydania ustawy o GMO. Ustawa, która jest w ostatniej fazie redakcji, prawdopodobnie jeszcze w tym roku zostanie przesłana do laski marszałkowskiej celem nadania odpowiedniego biegu legislacyjnego. Ustawa o GMO będzie całkowicie dostosowywać polskie prawodawstwo do obowiązującego w UE.    Z poważaniem    Sekretarz stanu    Zbigniew Chrzanowski    Warszawa, dnia 9 listopada 2000 r.